Iha Kinta-Feira (05/03) ne’e, ComissΓ£o Anti-CorrupΓ§Γ£o (CAC) liu-husi Diresaun Prevensaun no Sensiilizasaun (DPS) hala’o sensibilizasaun risku no medida sira prevensaun no krime korrupsaun ba kargu xefia no funsionariu sira munisipiu Manatuto nian iha salaun PNDS, Manatuto Vila.

Sensibilizasaun ne’e foku liu ba risku sira korrupsaun nian ne’ebΓ© CAC identifika liu-husi servisu inspesaun no monitorizasaun programa no atividade instituisaun Estadu sira ho nia ezekusaun orsamentu, nune’e mΓ³s rejultadu estudu no avaliasaun risku korrupsaun sira iha administrasaun pΓΊblika ne’ebΓ© hala’o durante CAC nia mandatu.

Sensibilizasaun ne’e lidera husi Komisariu CAC, Rui Pereira ne’ebe hahΓΊ partilla uluk papel CAC nian iha servisu prevensaun no investigasaun nian, inklui atividade kooperasaun iha rai laran no mΓ³s rai li’ur. Komisariu Rui iha nia intervensaun hatete:

β€œCAC mai halo beibeik sensibilizasaun ba na’in hira, atu fΓ³ hanoin nafatin ita boot sira servisu tuir lei. Agora ita nia Governu halo hela preparasaun ba implementasaun politika desentralizasaun. Ita hanoin katak, aban bainrua munisipiu sira sei hamriik mesak, ida ne’e risku korrupsaun iha munisipiu sei makaas liu-tan”,

Komisariu hatutan: β€œAmi nafatin mai hala’o sensibilizasaun ba ita boot sira ne’e mΓ³s tanba knaar ne’ebe lei ne’e atribui ba ami. Ita boot sira balun asume kargu xefia kle’ur ona, balun foun tanba foin hetan fiar. Lei numeru 7/2020 ne’e, iha tipu krime foun lima ka neen mak aumenta iha ne’e, tanba ne’e mak setΓ³r privadu sira mΓ³s ami konvida mai. Lei ne’e mΓ³s kriminaliza setΓ³r privadu sira, ne’ebe halo projetu la tuir regras no han osan estadu, liu-liu ita boot sira ne’ebe la tau matan kontrola projetu ho di’ak”.

Alende ne’e, marka mΓ³s prezensa DiretΓ³r JerΓ‘l Prevensaun no Sensibilizasaun, Antonino Alves, hodi fahe koinesimentu espesifiku risku korrupsaun, prinsipiu no medida sira prevensaun korrupsaun nian, inklui hasa’e koinesimentu kargu xefia nian ba deklarasaun rendimentu, beins no interese.

Ba kargu xefia sira iha Manatuto, DiretΓ³r Alves partilla espesifiku rejultadu estudu no monitorizasaun projetu sira ne’ebΓ© implementa husi instituisaun Estadu sira, ne’ebΓ© barak mak la kumpre prinsipiu sira legalidade nian, liu-liu risku korrupsaun iha planeamentu, aprovizionamentu no implementasaun projetu sira Estadu nian to’o pagamentu finΓ‘l.

β€œIha tinan 2025, CAC nia monitorizasaun no inspesaun ba projetu iha Manatuto hamutuk neen (6). Iha projetu rua mak abandonadu, rua atraju. Iha tinan 2026, Munisipiu Manatutu hetan alokasaun orsamentu kuaze millaun neen (6) liu hodi ezekuta ba projetu kuaze 50 liu. Lista ami rekolla ona, agora ami partilla ba ita boot sira para tau matan lisuk, ami sei monitoriza”.

DiretΓ³r Alves mΓ³s aprezenta area risku sira ne’ebΓ© presiza atensaun kargu xefia sira, liu-liu iha Γ‘rea planeamentu, aprovizionamentu, no parte kontrolu projetu nian no finansa. Área hirak ne’e presiza kumpre prinsipiu legalidade, transparΓ‘nsia, akuntabilidade no justu, atu nune’e prevene monu ba konsekuΓ©nsia legΓ‘l krime korrupsaun nian hanesan, subornu, konflitu interese, fraude konstrusaun no abuzu poder.

#MEDIA CAC

Β© 2026 Administrasaun MunisΓ­piu Manatuto